Po owocach i warzywach czas na zioła i zieleninę – to one nadają domowym sokom charakter „leczniczy” w sensie tradycyjnym i odżywczym. Poniżej: z czego warto wyciskać, jakie witaminy i minerały wnoszą oraz przy jakich dolegliwościach pojawiają się w zielarstwie.
To nie recepta medyczna – przy chorobach, ciąży i lekach pytajcie lekarza lub farmaceutę.
Nać pietruszki
Jedna z najbardziej odżywczych zielenin w kuchni. Ogromne ilości witaminy C i beta-karotenu; w tej samej masie bywa podawane, że ma ok. 2× więcej witaminy C niż cytryna.
Minerały i witaminy (m.in.): magnez, sód, żelazo, potas, wapń, fosfor, miedź, chlor, fluor, beta-karoten; witaminy A, B1, B2, B6, C. W korzeniu te składniki nie występują tak licznie jak w naci.
W diecie i tradycji:
- ułatwia przemianę materii, przyspiesza trawienie,
- bywa stosowana przy kolkach i wzdęciach,
- pobudza wątrobę, działa moczopędnie,
- łagodzi dolegliwości menstruacyjne,
- w opisach: wsparcie przy cellulicie, ochrona antyoksydacyjna (C + karoten),
- witamina A – korzystny kontekst dla wzroku.
Tradycyjne wskazania (ostrożnie): astma, kaszel, pęcherz, zatrzymanie płynów, trawienie, wzdęcia, wysokie ciśnienie, prostata, nerki, wątroba, reumatyzm, nieregularne miesiączki.
W soku: mała wiązka + jabłko / marchew – sama nać jest intensywna. Kroić na krótsze odcinki, by nie owijała się na ślimaku.
Pędy jęczmienia (młody jęczmień)
W porównaniu do zwykłej pszenicy młody jęczmień bywa opisywany jako mający nawet:
- 25× więcej potasu,
- 37× więcej wapnia,
- ponad 2× więcej magnezu,
- 5× więcej żelaza.
Skład m.in.: witaminy C, E, B1, B2, B6, beta-karoten, kwas foliowy, potas, wapń, mangan, cynk, krzem, selen; dużo błonnika (w opisach – więcej niż w otrębach), chlorofil, enzymy, witamina B12 w niektórych źródłach zielarskich, ok. 19 aminokwasów.
Kierunki działania w tradycji / marketingu superfood: więcej energii, trawienie, odporność, działanie przeciwzapalne i detoksykacyjne, neutralizacja toksyn i pestycydów, wsparcie syntezy DNA / „trzeźwość umysłu”.
W soku: krótkie pędy, przeplatać z jabłkiem; smak trawiasty – małe dawki na start.
Mniszek lekarski
Roślina miododajna – miód z mniszka bywa zaliczany do szczególnie cenionych. Surowiec zielarski: korzeń i liście.
Korzeń: garbniki, związki seskwiterpenowe i triterpenowe, inulina, fitosterole, sole mineralne (zwłaszcza potas).
Liście: fenolokwasy, flawonoidy, karotenoidy, magnez, potas, krzem, witaminy C i B.
Tradycja:
- działanie przeczyszczające i moczopędne,
- wsparcie wątroby i pęcherzyka żółciowego,
- zaburzenia trawienia, przepływ żółci, brak apetytu, niestrawność,
- zwiększenie objętości moczu,
- w opisach ludowych: wpływ na równowagę hormonów żeńskich i łagodzenie dolegliwości.
W soku / kuchni: młode liście (mniej goryczy) z jabłkiem i cytryną; korzeń raczej w naparach według zielarza.
Trawa pszeniczna
Surowy sok: chlorofil, aminokwasy, minerały, witaminy, enzymy.
W tradycyjnych opisach regularne picie:
- wspiera liczbę czerwonych krwinek,
- sprzyja obniżeniu ciśnienia, rozszerza naczynia,
- „oczyszcza” krew i narządy, szczególnie przewód pokarmowy,
- pobudza przemianę materii i układ enzymatyczny,
- stymuluje tarczycę (ostrożnie przy chorobach tarczycy!),
- bywa łączone z kontrolą masy ciała i niestrawnością,
- minerały alkaliczne – w narracji odkwaszającej krew,
- zastosowanie przy wrzodach, zapaleniu okrężnicy, zaparciach, biegunkach (wyłącznie pod kontrolą specjalisty),
- odtruwanie wątroby i krwiobiegu, neutralizacja zanieczyszczeń środowiskowych w komórkach.
W praktyce domowej: kilka centymetrów trawy + dużo jabłka / ogórka. Intensywny smak – nie zniechęcajcie się literem za pierwszym razem.
Bez czarny
Owoce i przetwory: w opisach ok. 2× więcej witaminy C niż cytrusy, beta-karoten (prowitamina A), kompleks witamin B, kwas foliowy, żelazo, magnez, wapń, fosfor, potas, niemal wszystkie niezbędne aminokwasy, antocyjany, olejki eteryczne, pektyny, garbniki, kwasy organiczne, glikozyd cyjanogenny (stąd dojrzałe owoce i obróbka – nie jedzcie surowych niedojrzałych).
Tradycja i domowe użycie:
- wsparcie przy gorączce i kaszlu,
- wzmocnienie przy infekcji,
- łagodnie przeczyszczająco, moczopędnie, „odtruwająco”,
- soki przy zatruciach pokarmowych, skąpomoczu, zaparciach,
- wsparcie wątroby i pęcherzyka,
- ludowo: środek napotny przy przeziębieniu,
- syropy: działanie przeciwwirusowe w tradycji, odporność, oskrzela, gardło, krtań, migdałki, grypa,
- w kosmetyce roślinnej: AHA, terpeny, foliany – sebum, gładkość, regeneracja skóry.
W soku: sezonowo owoce (ugotowane / przetworzone według bezpiecznej praktyki) albo sprawdzony domowy syrop rozcieńczany.
Pokrzywa zwyczajna
Bogactwo mikroelementów, witamin i soli mineralnych. W tradycji przy artretyzmie i kamicy nerkowej; na wiosenne zmęczenie – codzienny sok z młodych liści jako tonik.
Właściwości w opisach zielarskich:
- moczopędna – kamica i układ moczowy,
- wydalanie m.in. złogów kwasu moczowego,
- wsparcie trawienia, żółci, żołądka, wątroby, trzustki,
- nieżyty, biegunki (ostrożnie – indywidualnie),
- wsparcie produkcji czerwonych krwinek / anemia,
- w tradycji: lekkie obniżanie cukru we krwi i ciśnienia,
- świeży ekstrakt jako płukanka do jamy ustnej.
W soku: sparzyć lub łączyć z soczystą bazą; sama jest suchawa – mało soku z samej garści.
Jak budować zielony sok z ziół (bezpiecznie smakowo)
- Baza: 2–3 jabłka lub ogórek + jabłko.
- Zielenina główna: garść naci / pokrzywy / mniszka.
- Shot mocy: krótki pęd trawy pszenicznej lub jęczmiennej.
- Kwas: cytryna lub kiwi.
- Pijcie od razu; zaczynajcie od małych dawek ziół.
Podsumowanie
Nać pietruszki, pędy jęczmienia, mniszek, trawa pszeniczna, czarny bez i pokrzywa to zielona apteka do wyciskarki – z realnym składem (C, karoteny, minerały, chlorofil) i bogatą tradycją zastosowań. W soku działają najlepiej jako dodatek do owocowo-warzywnej bazy, nie jako litr samej goryczy. Szanujcie dawkę, sezon i zdrowy rozsądek medyczny – a szklanka nabierze koloru i charakteru, którego nie da żaden karton z marketu.